Lif artırınca neden daha kötü oldun

Kabızlık için verilen ilk tavsiye neredeyse her zaman aynıdır: lif artır.

Bu tavsiye yanlış değil. Ama eksik. Çünkü lifin işe yarayıp yaramaması, hangi tabloda olduğuna bağlı — ve bir grup insanda lifi artırmak şikâyeti belirgin şekilde büyütür.

Eğer sen de denedin ve “daha kötü oldum” dediysen, bu senin bir şeyi yanlış yaptığın anlamına gelmiyor. Büyük ihtimalle lifin işe yaramadığı bir tablodasın.

Lif ne yapar

Lif temel olarak iki iş yapar: dışkı hacmini artırır ve su tutar. Hacim artınca bağırsak duvarı gerilir, gerilme hareketi tetikler, içerik ilerler. Bu, taşımanın yavaş olduğu tabloda tam olarak istenen şeydir.

Ama bu mekanizma iki şeyi varsayar:

1. Çıkış kapısının düzgün açıldığını
2. Yeterli su alındığını

İkisinden biri yoksa lif, çözümün değil sorunun tarafına geçer.

Birinci durum: çıkış kapısı açılmıyorsa

Boşaltım bir kas koordinasyonu işidir. Ikınırken karın basıncı artarken pelvik taban kaslarının gevşemesi gerekir. Bazı kişilerde bu koordinasyon tersine döner: ıkındıkça kaslar kasılır, çıkış daralır.

Bu tabloda lif artırmak, kapalı bir kapının önüne daha fazla yük yığmak demektir. Sıkışma hissi artar, karın gerginleşir, kişi daha çok ıkınır — ve daha çok ıkınma koordinasyonu daha da bozar.

Buradaki çözüm lif miktarını değiştirmek değil, kapıyı çalıştırmaktır.

İkinci durum: su yoksa

Lif su tutarak çalışır. Suyu artırmadan lifi artırdığında, tuttuğu suyu bulamayan lif kütlesi daha sert ve daha zor ilerleyen bir hacim oluşturur. Sonuç, başladığın noktadan daha kötü olabilir.

Pratik kural basit: her ek lif porsiyonuna bir bardak su eşlik etmeli. Su artırmadan lif artırma.

Üçüncü durum: fermente edilen yük

Bazı lif türleri kalın bağırsakta bakteriler tarafından fermente edilir. Bu doğal ve çoğu zaman istenen bir süreçtir. Ancak halihazırda şişkinlik ve gaz şikâyeti olan birinde fermente edilebilir yükü aniden artırmak, şikâyeti belirgin şekilde büyütebilir.

Bu durumda genelde iki şey yardımcı olur: artışı ani değil kademeli yapmak ve fermente edilme eğilimi düşük lif kaynaklarını tercih etmek.

Peki ne yapmalı

Lifi tamamen bırakmak da doğru değil. Sıra şu:

1. Önce tablonu belirle. Az gitmek mi, zor gitmek mi?
2. Zor gitmekteysen lif artırmayı durdur; önce boşaltım mekaniğine bak.
3. Az gitmekteysen lifi artır ama suyla birlikte ve kademeli — bir haftada değil, üç haftada.
4. Şişkinlik eşlik ediyorsa artışı daha da yavaşlat ve hangi kaynaktan sonra arttığını not al.

Kendi cevabını ölç

Üç günlük basit bir deneme çoğu zaman yeterli bilgi verir: liften önce ve sonra, üç gün boyunca şikâyetinin şiddetini ve saatini not al. Aynı anda başka hiçbir şeyi değiştirme. Tek değişkenli deneme, bir haftalık tahminden daha çok şey söyler.

Ne zaman hekime

• Dışkıda kan veya siyah renk
• İstemsiz kilo kaybı
• Şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı
• Lif düzenlemesine rağmen üç haftada hiçbir değişiklik olmaması